. 💥 به‌احترام زادروز #جلال_خالقی_مطلق 🔵 بخشی از گفتگوی…

.
💥 به‌احترام زادروز #جلال_خالقی_مطلق

🔵 بخشی از گفتگوی دویچه وله فارسی با جلال خالقی مطلق (مصحح و شاهنامه شناس)

🔹چه تفاوتی بین قهرمانان ایلیاد با شاهنامه می بینید ؟

🔸دنیا ، دنیای پهلوانیست. ولی آداب و رسوم پهلوانی جداست. یک‌مقدار نقاط مشترک هست. در این حرفی نیست. ولی اصولاً شیوه ی تفکر غربی با حماسه ، چیز دیگریست تا آن چیزی که ما ایرانی ها داریم.
اولاً بسیاری از حماسه های غربی ، حماسه های شفاهی هستند. یعنی شاعر بدیهه سراست. حالا در مورد هومر این اختلاف هست. بعضی ها اصلاً معتقد نیستند که کسی به نام هومر بوده و بعضی ها هم معتقدند که او بدیهه سرایی بوده که بعداً اشعارش را دیگران دستکاری کردند و به این صورت درآوردند. بعضی ها هم معتقدند که نه ، این خود هومر است . در موردش خیلی اختلاف هست .
در هرحال ، ایلیادِ هومر ، یک اثر بسیار جالب و بزرگی است. ولی اصولاً شیوه ی برداشت یک شاعر غربی از جهان و در نتیجه هم از حماسه ، یک چیز دیگریست تا آن چیزی که در ایران بوده . حالا چه فردوسی ، چه پیش از او و یا چه بعد از او .

🔹 نمونه بارز آن چیست؟

🔸 برای نمونه مصرع اول ایلیاد و شاهنامه ، تمایز این دو اثر را به خوبی از همدیگر نشان می دهد . کتاب ایلیاد با این مصرع شروع می شود :
ای الهه ! بخوان سرود خشم آشیل را .
و در شاهنامه [ با این مصرع ] شروع می شود :
به نام خداوند جان و خرد .
این دو مصرع آغازین ، خیلی خوب تفاوت دو شیوه ی تفکر مختلف را نشان می دهد، تفکر ایرانی و تفکر غربی را .
در آنجا می دانید که خدایان هستند و این خدایان گاهی بازیگوش‌اند و در کارهای بشر دخالت مثبت و منفی می کنند ! همه شان کارهای نیک انجام نمی دهند. بعضیهاشان کارهای بد انجام می دهند. در حالی که در ایران ، فردوسی با یک خدا ارتباط دارد که او همیشه نیکوکار است و در نتیجه قهرمانان ، رابطه ی دیگری با خدایشان دارند تا قهرمانان ایلیاد .
آن چه که مشترک است ، پهلوانیست. دو اثر واقعاً گوناگون است، ولی هر دو به نوع خودشان ، دو حماسه ی جهانی هستند. من تصور نمی کنم از شاهنامه فردوسی و ایلیادِ هومر ، حماسه ی بالاتری وجود داشته باشد یا هم‌سنگ اینها، با وجود تفاوت های مختلف .

🔹[ آیا ] فردوسی و هومر ، وجوه مشترکی هم دارند؟

🔸 فردوسی یک دانشمند است برخلاف هومر . هومر یک خواننده ی دوره‌گرد است. دانایی اش دانایی عمومی و همگانی و تجربی است . در حالی که فردوسی یک مرد دانشمند و اهل قلم و اهل تفکر است. شعر را روی کاغذ می آورد. هومر روی کاغذ نمی آورده ، در سینه اش بوده . حالا البته بعضی از غربی ها این تئوری را آورده اند که فردوسی هم باید مثل هومر دوره گرد باشد . ولی این حرف ، بی‌ربط است .

#جلال_خالقی_مطلق
منبع : تارنمای باشگاه شاهنامه پژوهان ایران
🌸