?نکته های آموزشی فارسی ?دستورزبان فارسی ششم ?ضمیر و انواع…

?نکته های آموزشی فارسی

?دستورزبان فارسی ششم

?ضمیر و انواع آن:

✨((ضمیر)) :

واژه‌ای است که جانشین اسم مي‌شود برای جلوگیری از تکرار اسم.

✨مثال:
رستم پهلوان بزرگی بود هر کس او را مي‌دید. ((او)) ضمیراست و جانشین رستم شده است رستم ((مرجع ضمیر)) است.

?اقسام ضمیر عبارتند از:
?1-شخصی
2-مشترک
3-اشاره
4-پرسشی
5-تعجبی
6-مبهم
7-ملکی

?1- ضمیر شخصی:

ضمیرهایی هستند که برای هریک از اشخاص (اول شخص، دوم شخص و سوم شخص، مفرد یا جمع ) ساخت جداگانه دارند.

⭕️ ضمیرشخص دوگونه است:
1_منفصل 2_متصل

✨الف- ضمیر شخصی منفصل یا گسسته:

ضمیری است که به واژه پیش از خود نمي‌چسبد و به تنهایی بکار مي‌رود:

((من، تو، او (وي)، ما، شما، ایشان))

✨ب – ضمیر شخصی متصل یا پیوسته:

ضمیری است که به واژه پیش از خود مي‌پیوندد و به تنهایی به‌كار نمي‌رود.

((م، ت، ش، مان، تان، شان))

✔️✔️✔️نکته: ✔️✔️✔️

وقتی که ضمیر ((م، ت، ش)) به کلماتی که به ((ه)) ختم مي‌شوند افزوده شود الفی به آن اضافه مي‌شود.
? میوه‌ام، ? جامه‌ات

اگر ضمایر متصل به واژه‌ای که آخرش(( ا)) یا ((و)) باشد ?( ی)
به آن اضافه مي‌شود.
قلم‌هایم، ابرویت

?2-ضمیر مشترک:
ضمیری است که برای همه ساخت‌های شش‌گانه یکسان به‌کار مي‌رود.

خود: خودم، خودت، خودش، خودمان، خودتان، خودشان

علاوه بر ضمیر خود، در ضمیر خویش و خویشتن نیز ضمیر مشترکند که بیشتر در زبان و ادب به‌كار مي‌رود.

?3-ضمیر اشاره:
ضمیری است که مرجع آن به اشاره معلوم مي‌شود.
(( آن، این و….)) اقسام دیگری که در بحث صفت اشاره آن‌ها را نام برده‌ایم اگر این کلمات به همراه اسم بیایند صفت اشاره و اگر جانشین اسم شوند ضمیر اشاره‌اند.
مثال :
این کتاب را بگیر و آن را بخوان.

?4-ضمیرپرسشی:

ضمیرپرسشی نیزهمان صفات پرسشی هستندکه جانشین اسم شده‌اند:که،چه،کدام، کدامین، کی، کجا، چگونه

?5-ضمیر تعجبی:

واژه “چه” وقتی که بی‌همراهی اسم بیاید و مفهوم تعجب و شگفتی را برساند.
چه هوای خوبی ! چه زیباست !

?6- ضمیر مبهم:

واژه‌هایی هستند که بر کس یا چیز یا مقدار مبهمي‌دلالت مي‌کنند: همه آمدند. فلانی، آدم بسیار خوبی است.

✨تذکر: همچنانکه قبلا ذکر شد این ضمایر اگر با اسم بیایند? صفت? مي‌باشند.

?7- ضمیر ملکی:

واژه مرکب ازآنِ که به‌معنی مال ِ یا متعلق به باشد: این کتاب از آن ِ مسعود است.

✨این واژه در قدیم گاهی به‌صورت آن ِ به‌كار مي‌رفته است .

?کاربرد و نقش ضمیر ها?

ضمیر‌ها معمولا جانشین اسم هستند از این رو نقش‌هاي مختلف اسم را بر عهده مي‌گیرند.

?1- نقش نهادی:

من فردا به مسافرت مي‌روم. خودت این مطلب را گفتی.
?2- نقش مسندی:

محمود من هستم. احمد کدام است.

?3- نقش مفعولی:

تو او را ندیدی. خویشتن را رها ساختم.
?4- نقش متمی:

به آن دست مزن. به‌خود گفتم.

?5- نقش منادایی:

‌ای آن که به اقبال تو در عالم نیست.
? 6- نقش تمیزی:

مرا که پنداشتی‌؟

?7- نقش قیدی:

کجا مي‌روی‌؟ چقدر خوابیدی‌؟

?8-نقش مضاف‌الیهی:

دلم به حالش
(?ش ?مضاف الیه است) سوخت. او از گفته خویش پشیمان شد.